Sindrom iritabilnog kolona (Irritable Bowel Syndrome – IBS) predstavlja poremećaj interakcije između mozga i creva. Reč je o veoma čestom funkcionalnom poremećaju digestivnog sistema koji može značajno uticati na kvalitet života, iako ne izaziva trajno oštećenje creva niti povećava rizik od raka debelog creva.

Kod osoba sa IBS-om često se javljaju bolovi u stomaku, nadutost i promene u ritmu pražnjenja creva.

Najčešći simptomi

Osobe sa sindromom iritabilnog kolona mogu imati:

✔ bolove ili grčeve u stomaku

✔ nadutost

✔ pojačano stvaranje gasova

✔ dijareju

✔ zatvor

✔ smenjivanje dijareje i zatvora

✔ osećaj nepotpunog pražnjenja creva

Simptomi često variraju tokom vremena i mogu se pogoršavati nakon obroka ili tokom stresnih perioda.

Tačan uzrok nije u potpunosti razjašnjen.

Smatra se da u nastanku IBS-a učestvuje više faktora:

1. povećana osetljivost creva
2. promene u pokretljivosti digestivnog sistema
3. promene u sastavu crevne mikrobiote
4. prethodne gastrointestinalne infekcije
5. stres i psihološki faktori
6. određene namirnice

Zbog toga se IBS često opisuje kao poremećaj komunikacije između mozga i digestivnog sistema.

Kod mnogih osoba određene namirnice mogu pogoršavati simptome.

Najčešći okidači uključuju:

1. masnu hranu
2. alkohol
3. gazirana pića
4. veće količine kofeina
5. veoma začinjenu hranu

Vođenje dnevnika ishrane može pomoći u prepoznavanju individualnih okidača.

Jedan od najistraživanijih nutritivnih pristupa kod IBS-a jeste Low FODMAP dijeta.

Kod određenih osoba smanjenje unosa fermentabilnih ugljenih hidrata može doprineti smanjenju:

✔ nadutosti

✔ gasova

✔ bolova u stomaku

✔ opšte nelagodnosti

Preporučuje se sprovođenje ovog režima uz stručni nadzor kako bi ishrana ostala nutritivno uravnotežena.

Psilijum spada među najčešće preporučivana vlakna kod osoba sa IBS-om.

Može pomoći:

✔ regulaciji stolice

✔ kod zatvora

✔ kod pojedinih osoba sa dijarejom

Važno je povećavati unos postepeno i uz dovoljan unos tečnosti.

Određeni probiotički sojevi mogu pomoći pojedinim osobama sa IBS-om.

Međutim, važno je naglasiti da nisu svi probiotici isti i da rezultati istraživanja nisu uvek dosledni.

Efekat zavisi od:

vrste probiotičkog soja
trajanja primene
individualnog odgovora organizma

Zbog toga je često potrebno nekoliko nedelja kako bi se procenilo da li određeni probiotik odgovara konkretnoj osobi.

Preparati na bazi ulja mente mogu pomoći kod:

✔ grčeva

✔ bolova u stomaku

✔ osećaja nelagodnosti

Smatra se da deluju opuštanjem glatke muskulature digestivnog sistema.

Kod mnogih osoba stres predstavlja značajan okidač simptoma.

Korist mogu imati:

redovna fizička aktivnost
kvalitetan san
tehnike relaksacije
vežbe disanja
psihološka podrška po potrebi

Savremene smernice prepoznaju važnost pristupa koji uključuje i vezu između mozga i creva.

Ne postoji jedan suplement koji odgovara svima.

Osoba kod koje dominira zatvor neće imati iste potrebe kao osoba kod koje dominira dijareja ili izražena nadutost.

Upravo zato je individualni pristup najvažniji.

Prilikom izbora suplementacije potrebno je uzeti u obzir dominantne simptome, način ishrane i prethodna iskustva sa određenim preparatima.

Sindrom iritabilnog kolona je čest poremećaj koji može izazvati nadutost, bolove u stomaku, zatvor ili dijareju.

Iako ne postoji univerzalno rešenje, mnoge osobe uspevaju da značajno ublaže simptome kombinacijom pravilne ishrane, prilagođene suplementacije i promena životnih navika.

Najvažnije je imati na umu da ne postoji jedan preparat koji odgovara svima — upravo zato je individualni pristup osnova uspešnog upravljanja IBS-om.

Ne. IBS ne izaziva trajno oštećenje creva i ne povećava rizik od raka debelog creva. Međutim, simptomi mogu značajno uticati na kvalitet života i svakodnevno funkcionisanje.

Trenutno ne postoji terapija koja trajno uklanja IBS, ali se simptomi kod mnogih osoba mogu uspešno kontrolisati odgovarajućom ishranom, promenama životnih navika i individualno odabranom terapijom.

Najčešći simptomi uključuju:

✔ bolove i grčeve u stomaku

✔ nadutost

✔ gasove

✔ dijareju

✔ zatvor

✔ smenjivanje dijareje i zatvora

Da. Kod mnogih osoba stres predstavlja jedan od najvažnijih faktora koji mogu izazvati ili pogoršati simptome sindroma iritabilnog kolona.

Određeni probiotički sojevi mogu pomoći pojedinim osobama, posebno kod nadutosti i nelagodnosti u stomaku. Međutim, efekat zavisi od vrste probiotika i individualnog odgovora organizma.

Low FODMAP dijeta podrazumeva privremeno smanjenje unosa određenih ugljenih hidrata koji mogu izazvati nadutost, gasove i nelagodnost kod osetljivih osoba. Ovaj pristup može pomoći određenom broju osoba sa IBS-om.

Kada treba posetiti lekara?

Potrebno je javiti se lekaru ukoliko se jave:

• krv u stolici
• neobjašnjiv gubitak telesne mase
• anemija
• simptomi koji bude tokom noći
• pojava simptoma nakon 50. godine života

1. American College of Gastroenterology. Lacy BE et al. ACG Clinical Guideline: Management of Irritable Bowel Syndrome.
2. American Journal of Gastroenterology, 2021.
3. American College of Gastroenterology. Irritable Bowel Syndrome (IBS).
4. Ford AC, Sperber AD, Corsetti M, Camilleri M. Irritable bowel syndrome. The Lancet, 2020.

Napomena: Sadržaj je informativnog karaktera i ne predstavlja zamenu za pregled, dijagnozu ili individualni medicinski savet. Informacije ne treba koristiti za samostalno započinjanje, menjanje ili prekidanje terapije bez konsultacije sa zdravstvenim radnikom.